Yaşayan Değerler

EVRENSEL DEĞERLERİ BENİMSEME

“Daha İyi Bir Dünya için Değerlerimizi Paylaşalım”

Living Values Education / Yaşayan Değerler Eğitim Programı (YDEP)

1995 yılında Birleşmiş Milletlerin 50. yıl dönümü kutlamaları için Brahma Kumaris’  in hazırladığı uluslar arası bir projeden gelişmiştir. “Daha İyi Bir Dünya için Değerlerimizi Paylaşalım” isimli bu proje 12 evrensel değere odaklanmıştır: Mutluluk, dürüstlük, alçakgönüllülük, işbirliği, özgürlük, sevgi, barış, saygı, sorumluluk, sadelik, hoşgörü ve birlik.

B.M ilkeden geliştirilmiş olan teması “Temel insan haklarına, insan varlığının onuruna ve değerine olan inancı yeniden pekiştirmek…” tir.

Projenin farlı ülkelerdeki yürütücüsü Association for Living Values Education International (ALIVE) adlı kar amacı gütmeyen ve UNESCO tarafından desteklenen bir kuruluştur. (Mart 2000'de YDEP 64 ülkede 1800 okulda uygulanmaktaydı.)

Programın amacı çocukların karar verebilen, toplumda saygın bir yeri olan, kişisel gelişimlerini sağlayan bireyler olmalarını kolaylaştırmaktadır.

Program çocukların ve genç yetişkinlerin on iki temel kişisel ve sosyal değeri keşfetmelerine ve geliştirmelerine yardımcı olmaları için öğretmenlere ve kolaylaştırıcılara farklı deneysel çalışmalar ve pratik yöntemler sunmaktadır.

Programın referansı Milli Eğitim Müdürlüğü’nün, Valiliklerin ilgili genelge ve yönetmelikleri ile  18. Milli Eğitim Şurası kararları ve uygulama alanı tüm ilköğretim ve ortaöğretim kurumları ile özel okullardır.

Öyküm Anaokullarının Yaklaşımı

Öyküm Anaokulları olarak Yaşayan Değerler Eğitim Programı’nı “Evrensel Değerleri Benimseme” olarak adlandırdığımız bir öğrenim ve deneyim süreci olarak algılıyoruz.

Bu projeyi, Öyküm’ün bütün öğrenim süreçlerine yaydığı ve önem verdiği “6 Temel Değer”den biri olan “Çağdaş, Evrensel Değerlere Saygı” duymanın alt başlıkları olarak algılıyoruz. Çünkü insanı insan yapan benimsediği, sahip olduğu evrensel değerlerden başka bir şey değildir.

Değer edinmek; bir şiir okumak, bir resim yapmak veya belirlenmiş bir zaman diliminde, hedefe yönelik bir etkinlikte bulunmakla gerçekleşemeyecek, bir kazanımdır. Değer edinmenin ön koşulu, çocuğa özgür iradesini kullanacak ortam hazırlamaktır. Dayatma, baskı ve koşullandırma ile yapılan egitim çocuğun kendinden çok başkalarının isteklerini gerçekleştirme işlevine sahip olur ve içselleştirilmez. Değer edinmeye yönelik olanakların bir sürece yayılması, davranışın sonuçlarını yaşama-görme-algılama-deneyimleme fırsatlarının sağlanması, yaşantının deneyim edinilmesini mümkün kılacak denli tekrarlar içermesi, tekrarların birbirinden farklı durumlar için geçerli olması çok önemlidir. Bunun için hedef alınan değer; matematik gibi, anadil gibi, sanat gibi, hareket gibi… her tür etkinlik biçimiyle, çalışılmakta olunan her türlü konuyla, dahası yaşamla ilişkilendirilmiştir. Özetle; benimsemeyi önemsediğimiz evrensel değerler birer başlık yada etkinlikle sınırlı bırakılmamış, öğrenme süreçlerinin bütününe bir perspektif olarak dahil edilmiştir.

Amaç:

İnsan ilişkilerinin sevgi, dürüstlük, karşılıklı güven, işbirliği ve saygı üzerine kurulması, bu yaklaşımın yaygın kültür olarak benimsenip tüm toplumda geçerlilik kazanmasına katkıda bulunmaktır. Bu da ancak belli başlı değerlerin çocuk ve gençlik tarafından benimsenip, tüm toplumda boy vermesiyle mümkün olacaktır. Bunun için çocuklarımızda evrensel kabul gören olumlu davranışların oluşması, pekişmesi ve bunları yaşantısal olarak öğrenme fırsatlarıyla karşılaşmaları önkoşuldur.  Özetle amaç:

  • Temel evrensel değerleri edinmiş ve bunları kişiliğinin, kimliğinin bir boyutu olarak kazanmış, iyi karakterli bireyler yetiştirmek.
  • Çocukların kendilerine ve topluma yararlı olacak sevgi, saygı, demokrasi, adalet, işbirliği, eşitlik, aile bağlılığı, bağımsızlık, barış, duyarlılık, iyimserlik, sorumluluk vb temel değerleri bilişsel ve sosyal-duygusal gelişimlerine uygun olarak kazanmalarını sağlamak.
  • Çocukların farklı değerleri fark etmelerine, üzerinde derinlemesine düşünmelerine ve kendi düşüncelerini geliştirmelerine, kazandıkları değerleri davranışa dönüştürmelerine, bunları kendileri ve başkalarıyla; içinde yaşadıkları toplumla, giderek dünyayla paylaşmalarına ve düşüncelerini ifade edip uygulamalarına yardımcı olmak.
  • Çocukların karar verebilen, toplumda saygın bir yeri olan, kişisel gelişimlerini sağlayan, iletişimi güçlü bireyler olmalarını kolaylaştırmak; toplumla saygı, güven ve doğru bir amaçla bütünleşmelerini sağlamak ve bu doğrultuda cesaretlendirmek.
  • Öğretmen ve kolaylaştırıcıların farklı bir bakış açısı kazanmasına, böylece yeni öğrenme olanakları yaratmalarına ve bu sürece aileleri birer paydaş ve işbirliği unsuru olarak dahil etmelerine olanak sağlamak.
  • Çocukların olumlu kişisel ve sosyal seçimler yapabilmeleri için; anlayış, motivasyon ve sorumluluk duygusu kazanmalarına katkıda bulunmak.
  • Çocukların kendini tanıması, yeteneklerini keşfetmesi, bu yeteneklerini hayatında doğru ve faydalı bir şekilde kullanmasına olanak sağlamak.
  • İnsan haklarının özünü oluşturan “özgürlük, eşitlik, hoşgörü, barış, dürüstlük ve doğruluk” gibi temel insani değerlerle beraber “iyi niyet, incelik, saygı, sadakat, vefa, ölçülülük, yüreklilik, sorumluluk ve adalet” gibi etik değerler bilinci geliştirmek.
  • Kendi hak ve özgürlüklerinin farkında olmakla birlikte başkalarının haklarına da saygı gösteren; farklı görüş, düşünce, inanç, anlayış ve kültürel değerlere hoşgörü ile bakabilen bireyler yetiştirmek.
  • Faklılıklara saygıyı güçlendirerek hem akademik, hem de diğer toplumsal ortamlarda uyumlaşmayı yaygınlaştırmak ve şiddeti bir ifade ve iletişim biçimi olmaktan çıkarmak.
  • Kabullenmeyi değil araştırmacı ve sorgulamayı bir erdem olarak yaygınlaştırmak.
  • Düşüncelerini rahatça ifade edebilen, eleştirilere açık olan ve başkalarıyla işbirliği yapabilen, insanlığı ilgilendiren sorunlara ve çevresine duyarlı, yurdunu seven, dürüst bireyler yetiştirmek.

Önem:

Kentleşme ile yerleşim yerleri büyüyüp, insanlar arasındaki iletişim, ilgi ve dayanışma zayıflamadan; işgücü olmanın yüküne trafikte yitirilen zaman vb. kentsel sorunlar eklenip, ebeveynlerin çocuklarına ayırdığı zaman azalmadan; çocukların büyükanne-büyükbaba, amca-dayı, teyze-hala giderek çocuğu çevreleyen tüm toplumsal çevre ile sıcak bir iletişimde bulunabildiği zamanlarda, kuşkusuz, onlara belli başlı değerleri aktarabilecek çok daha fazla zaman, fırsat ve uyaran vardı.

Büyükannenin anlattığı masallar, büyükbabanın gururla tekrarladığı anıları, dayıyla babanın kulak misafiri olunan sohbetleri, annenin öğütleri, okunan kitaplar, ailecek seyredilen filmler; hepsi evrensel değerlerin çocukların içine işlemesine destek olurdu. Bunların yerini küçülmüş aileler; daralmış zamanlar; sabırsız insanlar; tüm dünyada siyasal, toplumsal, ekonomik süreçlerde yaşanan olumsuzluklar; toplum ve medyadaki şiddet alınca; pek çok ülkede bireylerden tüm topluma yayılan bir değer kaybı, yozlaşma yaşandı/yaşanıyor.

Toplumda egemen olan olumsuzlukların bertaraf edilmesi ve mevcut bir kavramın yerini olumlusu ile değiştirmesi ancak değişimin kökten, gençlikten, çocukluktan, erken çocukluk başlamasıyla mümkündür. Ancak erken çocuklukta aileye ithaf edilen görev bugün okul öncesi öğrenim kurumlarıyla paylaşılmakta ve bu nedenle okul öncesi dönem özel bir önem taşımaktadır.

  • Okul öncesi öğrenimde çocukları tüm gelişim alanlarında desteklemek hedeflenir ve kaliteli bir okul öncesi öğrenimde akademik becerilerin yanı sıra toplumsal değerlere de yer verilmelidir.
  • Okul öncesi dönemde kendine güvenme, sorumluluk alma, sorumluluklarını yerine getirme, bir göreve başlama/ görevi tamamlama, takım çalışması, yalan söylememe, nezaket kelimelerini kullanma gibi değerlerin kazanılması çocuğun tüm yaşamı boyunca kullanacağı becerileri de beraberinde getirir. Evrensel değerleri benimsemek ve kişiliğinin bir parçası haline getirmek çocuğun kişilik gelişimi kadar akademik başarısını da olumlu etkileyecektir.

Hedef Kitle:

Bu nedenle programın mevcut öğrenim yılında, okulumuz bünyesindeki tüm yaş gruplarında uygulanması planlanmaktadır. Böylece çocuklar aracılığıyla aileleri, aile dostları, yakın akrabaları giderek tüm toplumla paylaşmak yönünde adımlar atılmış olacaktır.

 

 

 

Anasayfa